Are athletes really getting faster, better, stronger? | David Epstein

TED
5 462 364 views

111619   3182

My playlists

    When you look at sporting achievements over the last decades, it seems like humans have gotten faster, better and stronger in nearly every way. Yet as David Epstein points out in this delightfully counter-intuitive talk, we might want to lay off the self-congratulation. Many factors are at play in shattering athletic records, and the development of our natural talents is just one of them.

    TEDTalks is a daily video podcast of the best talks and performances from the TED Conference, where the world's leading thinkers and doers give the talk of their lives in 18 minutes (or less). Look for talks on Technology, Entertainment and Design -- plus science, business, global issues, the arts and much more.
    Find closed captions and translated subtitles in many languages at http://www.ted.com/translate

    Follow TED news on Twitter: http://www.twitter.com/tednews
    Like TED on Facebook: https://www.facebook.com/TED

    Subscribe to our channel: http://www.youtube.com/user/TEDtalksDirector


    Published


    Translator: Ereblir Kadriu Reviewer: Iris Xholi Moto e lojerave Olimpike eshte "Citius, Altius, Fortius" Me shpejte, me larte, me forte. Dhe atletet kane permbushur ate moto shume shpejt Fituesi i maratones Oplimpike te 2012 vrapoi dy ore e tete minuta. Ne do ishte duke garuar kunder fituesit te maratones Olimpike te vitit 1904, ai do te kishte fituar me afer nje ore e gjysme. Tani te gjithe ne e kemi kete ndjenje se jemi duke u bere me te mire si qenie njerzore, duke perparuar ne menyre te pandalshme por nuk eshte se kemi evoluar ne qenie te reja brenda nje shekulli. Pra, cka po ndodh ketu? Dua te shikoj se c'fshihet pertej ketij marshimi te zhvillimit te atletikes. Ne 1936, Jesse Owens mbajti rekordin botëror në 100 metra. Nese do merrte pjese ne kampionatin boteror vitin e kaluar 100 metersh ne garen e 100 metershit, kur sprinteri xhamaikan Usain Bolt e perfundoi, Owrns kishte akoma 14 hapa per te vrapuar. Kjo do te thote shume per sprint. Per t'ju treguar se sa shume eshte, une dua te ndaj me ju nje demonstrim te konceptuar nga sportisti Ross Tucker. Tani, imagjinoni stadiumin vitin qe kaloi ne kampionation boteror te 100 metershit: mijera fansa duke pritur per te pare Usain Bolt, njeriun me te shpejte ne histori; nente burrat me te shpejte ne bote rrotullohen ne blloqet e tyre. Dua qe te pretendoni se Jesse Owens eshte ne ate gare. Tani mbyllni syte per disa sekonda dhe paraperfytyroni garen. Krisme! Arma shkrepet. Nje sprinter Amerikan kercen ne fillim. Usian Bolt fillon qe ta arrije ate. Usain Bolt e kalon ate, dhe ndersa vrapuesit mbrrijne te fundi, ju do te degjoni nje bip ku secili garues kalon nje pjese. (Bip) Kjo eshte pjesa e plote e gares. Mund te hapni syte tani. Bip i pare ishte Usain Bolt. Bip i fundit ishte Jesse Owens. Degjoni perseri ate. (Bip) Tek e mendoni keshtu, nuk eshte ndonje diference e madhe, apo jo? Dhe duke pasur ne konsiderate se Usain Bolt fillon duke vene ne levzije veten e tij poshte nje qilimi posacerisht te fabikuar i dizejnuar per te lejuar ate te vrapoj aq shpejt sa njerezisht eshte e mundur. Jesse Owens ne anen tjeter, vrapon ne shkrumbë, hi nga druri i djegur, dhe ajo siperfaqe e bute i shpenzon shume me shume energji kemebeve te tij ndersa vraponte. Pervec blloqeve, Jesse Owens kish nje peshqir kopeshti qe iu desh ta perdorte per te germuar gropa ne menyre qe te niste. Analizat biomekanike te shpejtesise se nyjeve te Owens tregojne se nese do kish qene duke vrapuar ne te njejten siperfaqe sikurse Bolt, ai nuk do të kishte qenë 14 metra prapa, ai do te kishte qene brenda te njejtes vije. Ne vend te sinjalit te fundit, Owens do te kishte qene bipi i dyte. Degjojeni edhe nje here. (Bip) Kjo eshte diferenca qe ka bere tknologjia me pisten, dhe eshte e bere ne te gjitha pistat e botes. Konsideroni nje ngjarje me te gjate. Ne 1954, Sir Roger Bannisiter u be personi i pare i cili vrapoi nen kater minuta per nje milje. Ditet e sotme, studentet e universitetit e bejne ate cdo vit. Ne raste te rralla edhe nje nxnes i shkolles se mesme mund ta beje. Deri në fund të vitit të kaluar, 1.314 burra kishin vrapuar nen kater minuta per milje, por sikur Jesses Owens, Sir Roger Bannister vrapoi ne hi te bute dhe kjo i harxhoi me shume energji kembeve te tij sesa bejne pistat sintektike te sotme. Keshtu une konsultova ekspertet e biomekanikes per te zbuluar sa me ngadale vrapohet ne hi sesa ne pista sintetike, dhe konsensusi i tyre ishte nje perqind e gjysem me ngadale. Pra nese aplikoni nje perqind e gjysme te shendrrimit te ngadalshem per secilin person qe vrapon kater milje ne nje piste sintetike, kjo eshte ajo cka ndodh. Kane mbetur vetem 530. Nese e shikoni nga kjo perspektive, me pak se dhjete ne vit i jane bashkuar klubit te nen- kater milje që nga Sir Roger Bannister. Tani, 530 eshte me shume sesa nje, qe trajnohen sot dhe jane duke u trajnuar me me inteligjence. Edhe femijet e koelgjit jane profesionist ne trajnimet e tyre te krahasuar ndaj Sir Roger Bannister, i cili trajnohej per 45 minuta qe ishte larguar nga leksionet e gjinekologjise ne shkollen e mjeksise. Dhe ai djali i cili fitoi maratonen olimpike te 1904 ne tre ore e gjysme, ai djale ishte duke pire helm miu dhe raki pederisa vraponte ne piste. Kjo ishte idea e performances se tij. (Buzeqeshje) Duket qarte, se atletet jane bere me te pjekur sot rreth ilaceve qe rrisin perfromancen, dhe kjo ka bere ndryshimin ne disa sporte disa here, por teknologjia ka bere ndryshim ne te gjitha sportet, nga ski me te shpejta tek kepucet e lehta. Hidhni një sy të dhënave për stilin e lirë not ne 100-metër. Rekordi gjithmone eshte duke pesuar renie, por eshte nderprere nga keto shkembinj te thikte. Shkembi i pare, ne 1956, eshte hyrja rrokullisese. Ne vend se te ndaleni dhe ktheni, atletet mund te kaperdinje nen uje dhe te shkojne menjehere ne drejtimin e kundert. Shkembi i dyte, eshte prezantimi i kanalit ne anen tjeter te pishines, qe e lejon ujin te sperkat, ne vend se te bej turbulenca qe ti pengonte notuesit ndersa garojne. Ky shkemb i fundit, futja e rrobave te banjes trup tere trupit dhe me ferkim te ulet. Permes sportit, teknologjia ka ndryshuar formen e performances. Ne 1972, Eddy Merckx vendosi rekordin për distancë më të gjatë të cilklizmit në një orë në 30 milje, 3774 metra. Tani ai rekord sa vjen e permiresohet teksa biçikletat u permiresun dhe u bene me aerodinamike gjate tere 1996, ku u vendos per 35 milje, 1,531 metra, aferisht pese milje me larg sesa Eddy Merckx ne vitin 1972. Por më pas në vitin 2000, Bashkimi Ndërkombëtar i Ciklizmit dha urdher se kushdo qe deshiron te mbaj ate rekord duhej ta bente me pajisjet e njejta thelbesore qe Eddy Mercks perdori ne 1972. Ku qendron rekordi sot? 30 milje, 4,657 metra, ne nje total prej 883 metra me shume sesa Eddy Mercks kreu nje cikel me shume sesa kater dekada me pare. Ne thelb, i gjithe permiresimi ne kete ne kete regjistrim ishte per shkak te teknologjise. Megjithatë, teknologjia nuk është e vetmja gjë qe i shtyn atletët përpara. Ndërsa në të vërtetë ne nuk kemi evoluar në një specie të re në një shekull, pishina gjenetike e sporteve konkuruese me siguri ka ndryshuar. Ne gjysmen e pare te shekullit 20, instruktore te edukimit fizike dhe trajneret paten idene se mesatarja e tipit te trupit ishte me e mira per te gjithe llojet e sportit: gjatesi mesatre, peshe mesatare, pavarsisht sportit. Dhe kjo u tregua ne trupat e atleteve. Ne 1920, mesatraja e elites ne kercim se larti dhe mesatarje e elites ne flakjen se gjyles ishin te se njejtes madhesi. Por pasi idea filloj te venitej, pasi shkenctaret e sportit dhe trajneret kuptuan se ne vend te mesatres se tipit te trupit, ajo qe duhej ishin trupa te specializuara qe pershtaten per sporte te caktuar, nje forme e re perzgjedhjeje artificiale zuri vend, nje vet-perzgjedhje per trupa qe i pershtaten sporteve te caktuara, dhe trupat e atleteve u bene me te ndryshem nga njeri tjetri. Sot, me shume sesa madhesia e njejte sesa mesatraj e elites se kercim se lartit mesatarja e elites se flakjes se gjyles eshte dy inq e gjysme m e gjate dhe 130 pund me e rende. Dhe kjo gje ka ndodhur me te gjitha sportet e botes. Ne fakt, nese hartoni lartesine kundrejt grafikes se mases nje te dhene per te dyja sportet ne gjysem e pare te shekullit 20-te, duket keshtu. Ka disa shpërndarje, por eshte si grup rreth mesatres se tipit te trupit. Pastaj ajo ide filloi te largohej, dhe ne te njejten kohe, teknologjia digjitale-- radio e pare, pastaj televizioni dhe interneti-- dha miliona, ose ne disa raste biliona, te njerezve nje bilete per te shpenzuar performanca sportive te elites. Stimujt financiare, fama dhe lavdia i sigurojne atletëve elite te arrijne kulmin, dhe largoi performancen e klases se larte. Ajo pershpejtoj perzgjedhjen artificiale per trupa te specializuar. Dhe nese ju hartoni te dhena te njejta per keto dy sporte sot, do te duket keshtu. Trupat e atleteve jane bere shume me ndryshe nga njeri-tjetri. Dhe per shkak se kjo grafike duket si grafiket qe tregojne universin e zgjeruar, me galaksite qe fluturojne nga njera tek tjetra, shkenctaret te cilet e kane zbuluar ate qe quajne "Big Bengu i tipave te trupit." Në sport ku lartësia është e çmuar, si basketbolli, atletet e gjate zgjaten me shume. Ne 1983, Asociacioni Kombetar i Basketbollit nenshkrujati nje marreveshje inovative duke i bere lojtaret partner ne lige, duke i dhene aksione ne te ardhurat e biletave dhe konratat televizive. Papritmas, kushdo qe mund te ishte lojtar deshironte te behej NBA, dhe ekipet filluan te pastronin boten per trupat qe mund te ndihmonin ata te fitonin kampionatin. Pothuajse brenda natës, përqindja e njerëzve në NBA të cilët janë të paktën shtatë feet (afer dy metra) te gjate u dyfishuan me 10 përqind. Sot, nje ne 10 lojtar ne NBA eshte te paketen shtate feet (afer dy metra) i gjate, por njeriu shtate feet eshte jashtezakonisht i rralle ne popullsine e pergjithshme-- aq i rralle saqe nese nje Amerikan ndermjet moshes 20 dhe 40 vjec i cili eshte te pakten shtate feet i gjate (afer dy metra) ka gjasa 17 perqind gjasa qe ai eshte ne NBA tani. (Te qeshura) Kjo do te thote, te gjesh gjashte shtatelarte te sinqerte nje prej tyre i ke ne NBA tani. Dhe kjo nuk eshte arsyeja se trupat e lojtareve te NBA jane unik. Ky eshte "Njeriu Vitruvian" i Leonardo Da Vincit propocionet ideale, me gjeresi te krahve te barabarte me gjatesine. Gjersia e kraheve eshte saktsisht e barabarte me gjatesine time. E juaja eshte ndoshta pothuajse gati. Por jo ne mesataren e lojtarit te NBA. Mesatarja tek nje lojtari NBA eshte poshte 6'7", me krahe te cilet jane te gjate 2 metra. Lojtaret e NBA jo vetem qe jane ne menyre qesharake shtatelarte, ata ne menyre absurde jane te gjate. A deshironte Leonardo te vizatonte lojtarin Vitruvian te NBA, ai do të kishte nevojë për një drejtkëndësh dhe një elips, jo një rreth dhe një katror. Pra, ne sporte ku madhesia eshte e çmuar, atletet e medhenj jane bere me te medhenj. Ne anen tjeter, ne sporte ku te qenurit...
    View more
    Comments